De dagexcursie in een notendop:
Heksen- en Bokkenrijderstocht langs Limburgse kastelen met schrijver Ton van Reen. Tevens worden er twee lezingen gehouden; eentje over bokkenrijders en eentje over heksen.

Datum:
Woensdag 15 april 2026

Opstapplaatsen:
08.00 uur: Beringe - Ghielen busbedrijf
08.10 uur: Helden - Mariaplein
08.15 uur:  Roggel - De Leistert
08.25 uur:  Horn - Museum Terug in de Tijd

Bedrag:
€ 84,50 p.p. 

Inclusief:
- Transfers met een touringcarbus (32 personen);
- Bezichtiging kastelen;
- verhalen over heksen en bokkenrijders in de bus;
- Koffie/ thee met vlaai;
- gids in kasteel Terborg en bijbehorende gebouwen;
- 2 lezingen;
- lunch;
- middagdrankje.

Het recent herdrukte boek De bende van de Bokkenrijders van Ton van Reen

De Bokkerijders met de Dode Hand, boek van spreker Frits Schoonbrood

2026 mag je nu al gerust een bokkenrijdersjaar noemen met de heruitgave van het boek De Bende van de Bokkenrijders van Ton van Reen en de voorstellingen van de spektakelmusical  De Legende van de Bokkenrijders van Toneelgroep Maastricht in het verschiet. Met schrijver Ton van Reen bezoeken wij enkele Limburgse kastelen, waarbij we niet alleen op zoek gaan naar bokkenrijders, maar ook naar heksen.

Schrijver Ton van Reen beschouwt de bokkenrijdersprocessen in de 18e eeuw als een kopie van de heksenveroordelingen in de 17e eeuw. Daarom worden ze in deze dagexcursie samen behandeld. En waar kun je beter de verhalen over heksen en bokkenrijders terugvinden dan bij de Limburgse kastelen. Wij bezoeken kasteel Borgitter in Neeritter, kasteel Terborg in Schinnen, kasteel Wijnandsrade en kasteel Limbricht. 

Kasteel Borgitter ligt nabij Neeritter op de grens van Nederland en België. We krijgen een kleine inkijk. Interessant is de bebouwing rondom het kasteel, woonhuizen voor het voormalige personeel. Daar wordt het verhaal verteld van bokkenrijder Francis Goet. Die heeft in 1759 uit wraak de baron Philip van Waes, de bewoner van het kasteel, doodgeschoten. De baron, een heethoofd, had een paar maanden daarvoor de handelaar, vader van Francis Goet, doodgeschoten, omdat hij zijn aardewerken pot niet accepteerde als tol om zijn gebied te passeren.

Kasteel Terborg, al genoemd door de Romeinen, bestaat als burcht al vanaf de 11e eeuw. In de 18e eeuw diende kasteel Terborg als gerechtsplaats voor bokkenrijders. Bij de rondleiding bezoeken we de kelder met martelwerktuigen en krijgen we een lezing door historicus Frits Schoonbrood, schrijver van het vuistdikke boek (830 blz.) De Bokkenrijders met de Dode Hand. 

In Wijnandsrade krijgen we een rondleiding in het kasteel met ridderzaal. Opmerkelijk is de in de 12e eeuw opgeworpen hoge motte. We bezoeken ook het panhuis, toenmalige rijke herenboerderij annex brouwerij, dat in de nacht van 20 april 1762 door een honderdtal bokkenrijders onder aanvoering van de bekende kapitein Joseph Kirchhoffs is overvallen. En de kerk die tweemaal bezoek heeft gehad van bokkenrijders. In het restaurant van het kasteel wordt de lunch gebruikt.

In het gerestaureerde Salviuskerkje in Limbricht krijgen we het ware verhaal te horen over Entgen Luijten, de heks van Limbricht. Verteller is historicus Wim Donners, schrijver van het boek Dossier Entgen Luyten. Donners, in rechte lijn afstammend van Entgen, laat niets heel van het bekende boek van Susan Smit De heks van Limbricht dat vooral verzonnen is. Al in de bus heeft Ton van Reen verteld over de heksenprocessen.

Programma in het kort:
08.00-08.25 uur: Opstappen op de diverse opstapplaatsen.
08.45 uur-09.15 uur: Bezichtiging kasteel Borgitter.
10.00 uur: Koffie/ thee met vlaai bij kasteel Terborg Schinnen.
10.30 uur- 11.30 uur: Lezing van Godfried Schoonbrood over bokkenrijders met bezichtiging kerker.
12.00 uur: Rondleiding kasteel Wijnandsrade (met gids Jack Jetten).
13.00 uur-13.45 uur: Lunch bij het kasteel.
13.45-14.45 uur: Rondleiding kerk en Panhuis (met gids Jack Jetten).
15.30 uur- 16.45 uur Aankomst kasteel Limbricht. Lezing in het Salviuskerkje van Wim Donners over heksen.
16.45 uur: Middagdrankje bij kasteel Limbricht.
17.15 uur: Vertrek.
18.15 uur: Terugkomst laatste opstapplaats.

Ton van Reen, woonachtig in het Noord-Limburgse Maasbree, is schrijver en journalist. Hij publiceert vaak over geschiedenis, maar schrijft ook romans en kinder- en jeugdboeken. Zijn grote roman en klassieker DE BENDE VAN DE BOKKENRIJDERS is onlangs op veler verzoek door uitgeverij In de Knipscheer hernieuwd uitgegeven. 

Feitjes & Weetjes

De bokkenrijdersprocessen en de heksenveroordelingen hadden verschillende oorzaken, maar ze vertonen ook veel overeenkomsten. De bokkenrijdersprocessen vonden plaats tussen ongeveer 1740 en 1798. Mensen werden toen beschuldigd van diefstal, overvallen en het lid zijn van een geheime bende. Volgens volksverhalen zouden bokkenrijders 's nachts op bokken door de lucht vliegen en een eed aan de duivel hebben afgelegd.

De heksenvervolgingen gingen vooral over beschuldigingen van toverij en samenwerking met de duivel. In beide gevallen speelde angst en bijgeloof een grote rol. Veel mensen geloofden dat verdachten een pact met de duivel hadden gesloten en daardoor bovennatuurlijke krachten hadden.

Tijdens de processen werd vaak marteling gebruikt om bekentenissen af te dwingen. Hierdoor ontstonden regelmatig valse bekentenissen. Verdachten noemden onder druk ook andere namen, waardoor steeds meer mensen werden beschuldigd. Zo ontstond een kettingreactie van vervolgingen.

Deze processen vonden vaak plaats in tijden van armoede en onzekerheid, wanneer samenlevingen op zoek waren naar een zondebok. In Zuid-Limburg kwamen veel bokkenrijdersprocessen voor door armoede en het bestaan van veel kleine rechtbanken.

Het boek van spreker Wim Donners over de vermeende heks Entgen Luijten